Ödeme teknolojileri ve akıllı kentlerden bahsederken, bu iki alanın kesişimi olan toplu ulaşımdaki ödeme teknolojilerini yakından incelemek gerekir. Bu yazımda Türkiye’den ve Dünya’dan örnekler ile bu alan hakkında sizlere bilgi vermek ve genel bir tablo çizmek isterim

Dünya’daki örneklere bakarak hızlı bir giriş yapalım:

2003 yılında Londra’da Oyster kapalı devre plastik kart ile ilk ödeme teknolojisini hayata geçirdi. 2009 yılında ise Polonya’da Mastercard ve Visa temassız kartlar ile toplu ulaşımda ilk ödeme işlemleri gerçekleşti. 2012’de Londra’da Mastercard ve Visa temassız kartlar ile toplu ulaşımda kullanılmaya başlandı. Aynı yıl Polonya’da T-Mobile ve Mastercard işbirliği ile NFC teknolojisiyle ilk ödeme işlemleri gerçekleşti. 2012 bu alanda hareketli bir yıldı. İspanya’nın Murcia kentinde Vodafone kullanıcıları NFC telefonları aracılığı ile toplu taşımada ödeme hizmeti almaya başladı. Aynı zamanda duraklarda bulunan akıllı posterler ile yolculuk bilgilerine erişiliyor ve bir sonraki araç için bekleme süresi gösteriliyordu. Hedef 4 milyon kullanıcıya erişmekti.

Aynı yıl içinde bir başka örnek ise Almanya’dan. Alman demiryolu işletmeleri Deutsche Bahn (DB) ve Rhein-Main-Verkehrsverbund (RMV) ile yolculuk yaparken, NFC teknolojisi ile ödeme yapabilmekteydi.

İngiltere’de O2 ve EE’nin Oyster kart ile yaptığı çalışmaları bu alandaki başarılı projeler olarak görebiliriz. O2 ve EE, kullanıcıların temassız kullanıma çok alışık oldukları Londra’da günlük hayata en çok etki eden alan olan toplu ulaşıma odaklanarak başarıya ulaşmışlardır.

Türkiye’deki örnekleri mercek altına almadan önce Türkiye’deki modelleri incelemekte yarar var.

Türkiye’de bazı belediyeler kendi iştirakleri ile toplu taşımada ödeme işlemlerini sağlamaktadır. İlk olarak akla İstanbulkart projesini yürüten İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin iştiraki Belbim gelir. Diğer çözüm modellerinde ise belediyeler toplu taşıma çözümleri için ihale açarlar. Türkiye’de 3-4 ana sistem entegratörü firma bulunur. Bu firmalar belediyeler ile anlaşarak uçtan uca toplu taşıma çözümü sunarlar. Bu illerde ödeme çözümü sunmak isteyen banka, GSM operatörleri veya başka şirketler bu sistem entegratörü firma ile entegre olmak zorundadırlar.

Genel bir giriş yaptıktan sonra Türkiye’nin bu konudaki geçmişine bakalım. Geçmişe bakarken bu alanda ne kadar önde olduğumuzu göreceksiniz.

Türkiye 1999 yılında İzmir’de kapalı devre plastik kart ile ilk ödeme teknolojisi ile tanıştı. Oyster’ın 2003’de bu teknolojiyi hayata geçirdiğini tekrar hatırlamak isterim.

2007 yılında ise Avrupa’da ve Türkiye’de ilk olarak Garanti Bankası temassız kredi kartları ile ödeme işlemi Samsun ve Çanakkale’de yapılmaya başlandı. 2008 yılında Eskişehir ile bu projeye devam edildi.

2011 yılında ise Eskişehir‘de kapalı devre toplu ulaşım kartının Mastercard, Eskişehir Belediyesi ve Garanti Bankası işbirliği ile Eskişehir Şehir Kartına Dönüştürülme Projesi’ne başlandı. Bu anlamda Türkiye’de bir ilk gerçekleşmişti.

Bankalararası Kart Merkezi öncülüğünde tüm bankaların temassız kredi kartları ile ödeme yapılabilmesi için 2013 yılında Konya’da proje hayata geçirildi.

GSM operatörlerinin de bu alana ilgisi artmıştı. 2013 yılında Turkcell, telekom sektöründe toplu taşımada ödeme çözümü sunan ilk şirket oldu. Artık Şanlıurfa’da toplu taşımada cep telefonları kullanılıyordu. 2015 yılında ise Vodafone, İstanbul raylı sistemlerdeki jetonmatik cihazlarından QR kod ile jeton alımı projesini gerçekleştirdi.

Göründüğü gibi toplu taşımada ödeme plastik karttan başlayan temassız kredi kartı ve günümüzde NFC teknolojisine odaklı bir gelişim içinde.

Türkiye’deki sistem entegratörü firmaların yurtdışında gerçekleştirdikleri projeler ve Türkiye’deki örnekler Türkiye’nin de bu alanda önde olduğunu bize gösteriyor.

Günlük hayata dokunmanın en kolay yolu olarak görülen toplu taşıma, ödeme ve kent teknolojisi için her zaman güzel bir gelişim alanı olacaktır.

 

Kutay Yalınkılınç

Birleşik Ödeme Ürün ve İş Geliştirme Direktörü

Benzer Yazilar

Fintech dünyasının vazgeçilmezi her devrin çözümü olma özelliğine sahip bir ürün ön ödemeli kart....

P2P iş modeli geleneksel bankacılıktan tamamen farklı bir yapı. P2P platformları kendi fonlarını...

Mobey Forum tarafından geçtiğimiz günlerde yayınlanan rapora göre fırsat penceresi bankalar için...

Leave a Reply